Басқа проктологиялық аурулар

Ректоцеле

Ректоцеле— тік ішектің алдыңғы қабырғасының қынапқа қарай грыжа тәрізді томпайып шығуы.

Бұл жамбас ағзаларының түсуі (пролапсы) түрлерінің бірі және менопауза кезеңіндегі әйелдердің шамамен 5,7%-ында кездеседі.

Неліктен пайда болады?

Көбіне ректоцеле бірнеше немесе ауыр босанудан кейін дамиды, әсіресе егер:

• аралық аймағы жыртылған болса,
• перинеотомия жасалса (босану кезінде дәрігерлік тілу),
• жамбас бұлшықеттерінің әлсіздігі,
• анальді сфинктердің зақымдалуы немесе әлсіздігі,
• жамбас түбі бұлшықеттері мен тік ішек-қынап аралық перденің жұқаруы болса.

Осының бәрі мыналарға алып келеді:

• тіндердің шамадан тыс керілуіне,
• тік ішек қабырғасының әлсіреуіне,
• тік ішектің қынапқа қарай грыжа секілді томпаюына.

Ауырлық дәрежелері

Ректоцеле үш дәрежеге бөлінеді — дефекография және симптомдардың айқындылығына қарай.

Симптомдары

• Дәретке отыруда қиындық (ішекті толық босата алмау),
• Тік ішек толық босамағандай сезім,
• Қолмен көмектесу қажеттілігі (аралыққа немесе қынапқа басу, бөксені қысу),
• Іш қату, іш жүргізгіштерді жиі қолдану,
• Ауыр түрлерінде — шырыш немесе қан шығуы,
• Кейде — жыныстық қатынас кезінде ауырсыну,

жыныстық дисфункциялар.

Емдеу

Консервативті (бастапқы кезеңде)

• Жамбас түбі бұлшықеттерін күшейтуге арналған емдік гимнастика,
• Тұрақты нәжіс, дұрыс тамақтану,
• АІЖ және гинекологиялық ауруларды емдеу (қажет болса).

Хирургиялық (2–3-дәрежеде, егер жаттығулар көмектеспесе)

• Тік ішекті қайта қалпына келтіру,
• Сфинктеропластика,
• Қынап қабырғасын торлы импланттармен бекіту (Prolift, Permacol),
• Резекция (ішектің бөлігін кесіп алып, бекіту).

Әзірге бір ғана "алтын стандартты" емдеу әдісі жоқ — әр тәсілдің артықшылықтары мен шектеулері бар.

Егер ішекті босатуда қиындық, іш қату немесе қынап аймағында «шығу» сезімі болса — дәрігерге көрініңіз. Ерте кезеңде отасыз емделуге болады.

Анальді қышу

Анальді аймақта қышу — бұл аурудың негізгі белгісі. Ол өте мазасыздандырып, психикалық күйге де әсер етуі мүмкін.

Негізгі себептері

Көбіне келесі жағдайлардан туындайды:

• Геморрой,
• Анальді жарықтар,

Криптит,

• Папиллит,
• Кондиломалар,
• Анальді сфинктердің әлсіздігі,
• Құрттар (гельминттер),
• Зеңді инфекциялар,
• Атопиялық экзема,
• Псориаз,
• Жаралар, жыланкөздер (свищтер), тік ішек аурулары,
• Кейде себебі анықталмайды — бұл жағдайда идиопатиялық қышу деп аталады.

Диагностика

Толық тексеруден өту маңызды:

• Колоноскопия,
• Ректороманоскопия,
• Қандағы қант деңгейі,
• Құрттарға талдау,
• Нәжісті зерттеу,
• Жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға тексеріс (хламидиоз, кандидоз т.б.),
• Қант диабеті мен бауыр ауруларын тексеру,
• Аллергия мен нейродермитті жоққа шығару.

Емдеу

Егер себеп анықталмаса, емдеу күрделі болады.

Негізгі ереже: қышудың себебін жою — емдеудің басты шарты.

Дәрілік емдеу

• Гормоналды жақпалар (мысалы: Протопик, Ауробин, Проктозан),
• 0,2–0,3% колларголмен микроклизма,
• Ашытатын тағамдарды алып тастау,
• Темекіден толық бас тарту.

‍ Қосымша емдеу

• Аллергияға қарсы терапия,
• Физиотерапия (оның ішінде төмен жиілікті лазер),
• Седативті (тыныштандырушы) дәрілер,
• Ішек микрофлорасын қалпына келтіру (дисбактериозда).

Жеке тазалық ережелерін қатаң сақтау өте маңызды.

Ауыр және тұрақты түрлерінде

• Анальді аймақты инъекциямен айналдыра егу әдісі қолданылады:
• 0,2% метилен көгі + 0,5% новокаин,
• Әсері — 28 күнге дейін,
• Тек құрғақ қышу кезінде және басқа әдістер көмектеспегенде.

Егер анус аймағында қышу мазаласа — өзін-өзі емдеумен айналыспаңыз. Проктологқа қаралып, жеке ем жоспарын алыңыз.

Тоқ ішектің дивертикулезі

Дивертикулез — бұл тоқ ішек қабырғасында қалта тәрізді шығындылар (дивертикулдар) пайда болатын ауру.

Олар дара немесе көп болуы мүмкін және ішек қабырғасынан сыртқа қарай шығып тұрады.

Қаншалықты жиі кездеседі?

Дивертикулез әсіресе экономикалық дамыған елдерде жиі анықталады.

• 70 жастан асқан адамдардың шамамен 40%-ында кездеседі.

Дивертикулдар көбіне қай жерде түзіледі?

Ең жиі — тоқ ішектің сол жақ бөлігінде (сигма және төмендейтін ішек),

• Сирек — оң жақ бөлігінде (жоғарылайтын ішек),
• Тік ішек өте сирек зақымдалады.

Неліктен пайда болады?

Бірнеше теория бар:

• Грыжалық теория — ішек қабырғасының бұлшықет және шырышты қабатының әлсіреуі, әсіресе іш қату кезінде.
• Стресс, аз қимылдау және дұрыс тамақтанбау — аурудың дамуына әсер етеді.
• Тракциялық теория — ішек қабырғасының жиырылуы бұзылғанда дивертикулдар түзіледі.

Дивертикулездің түрлері

Қазіргі жіктеме бойынша бөлінеді:

• Белгілерсіз өтетін,
• Белгілері бар (ауырсыну, іш қату және т.б.),
• Асқынған дивертикулез:
• Қабыну (дивертикулит),
• Тесілулер,
• Қан кету,
• Ішек өтімсіздігі,
• Фистула түзілуі (ішек пен басқа ағзалардың арасындағы жалған байланыс).

Белгілері

• Іштің тартылмалы ауруы (көбіне сол жақта),
• Іш қату немесе керісінше іш өту,
• Кебу,
• Кейде нәжісте қан, әлсіздік, қан аздық байқалады.

Асқынулар

Дивертикулит — ең жиі асқыну

• Дивертикулдардың қабынуы,
• Дене қызуының көтерілуі,
• Іштің ауыруы,
• Қанда лейкоциттердің жоғарылауы.

Инфильтраттар

Қабынған аймақ маңында тығыз түзілістер пайда болады,

• Олар ішек өтімсіздігіне әкелуі мүмкін.

Перфорация

Дивертикулдың жарылуы нәтижесінде ішек ішіндегісі құрсақ қуысына тарайды,

• Жағдай тез нашарлайды,
• Нәтижесінде нәжістік перитонит дамиды.

Фистулалар (свищтер)

• Көбіне ішек пен қуық арасында,
• Сирек — сыртқа немесе ішек ілмектері арасында түзіледі.

Қан кету

• Көп мөлшерде болуы мүмкін және қан аздыққа (анемияға) әкеледі.

Диагностика

• Ректороманоскопия,
• Колоноскопия,
• Ирригоскопия,
• УДЗ және басқа әдістер.

Емдеу

Асқынусыз дивертикулезде

• Клетчаткаға бай тағам,
• Ішек қозғалысын жақсартатын препараттар,
• Қабынуға қарсы ем (белгілер болғанда).

Асқынған түрінде

• Хирургиялық ем қолданылады:
• Зақымдалған ішек бөлігі (мысалы, сигма немесе сол жақ тоқ ішек) алынып тасталады,
• Кейде уақытша колостома (нәжісті шығару үшін іште тесіктің ашылуы) қойылады,
• Толық қалпына келу 2–6 ай ішінде жүзеге асады.

Егер сізде іштің жиі ауруы, нәжістің бұзылуы, қан араласуы немесе қабыну белгілері байқалса — елемеңіз.

Дивертикулез белгісіз өтуі мүмкін, бірақ асқынған жағдайда шұғыл ем қажет.

Ішек жыланкөздері мен стомалар — бұл не?

• Ішек жыланкөзі (свищ) — бұл ішек қабырғасындағы тесік, ол арқылы ішек ішіндегісі сыртқа немесе басқа мүшеге шығады.

Көбіне мына себептермен пайда болады:

• Ішек қабырғасының некрозы (бүлінуі),
• Қан айналымының бұзылуы,
• Қабыну аурулары немесе операциялық асқынулар.

Жыланкөздердің пайда болу себептері

• Ішек обыры,
• Крон ауруы, дивертикулез, жедел аппендицит,
• Туберкулез, актиномикоз,
• Операциядан кейінгі асқынулар (мысалы, анастомоз тігісінің ажырауы),
• Абсцесстер, ішек өтпеушілігі, перитонит.

Сондай-ақ:

• Туа біткен жыланкөздер,
• Жасанды жолмен салынған стомалар (ішектегі нәжісті шығару үшін) — ісіктер, іріңді түзілістер, ішек өтпеушілік кезінде.

Жыланкөздер қандай болады?

• Тоқ ішек жыланкөздері — тоқ ішекпен байланысты.

Ал жоғарғы аш ішек жыланкөздері организм үшін қауіпті — сұйықтық пен қоректік заттардың көп мөлшерін жоғалтуы мүмкін.

Салдары:

• Зат алмасу бұзылыстары,
• Анемия,
• Натрий мен калий теңгерімсіздігі,
• Дисбактериоз және т.б.

Ішек стомасы — өмірге қалай әсер етеді?

• Стома — ішек ішіндегісін шығару үшін іш қабырғасына хирургиялық жолмен шығарылған тесік. Ол:
• Уақытша болуы мүмкін (кейін қалпына келтіреді),
• Немесе тұрақты (өмір бойы қалады).

Маңызды

Стома адамның психоэмоционалды жағдайына әсер етуі мүмкін — кей науқастарда күйзеліс (депрессия) дамиды.

Мүмкін болатын асқынулар:

• Стоманың ішке түсіп кетуі.
• Тарылу (стриктура), қабыну,
• Грыжалар, тері тітіркенуі және басқа мәселелер.

Жыланкөздерді қалай емдейді?

Емдеу күрделі және мамандардың араласуын талап етеді.

Негізгі мақсаттар:

• Жыланкөзді алып тастау және тесік орнын жабу,
• Ішек арқылы тағам қозғалысын қалпына келтіру,
• Егер мүмкін болса, стоманы алып тастау,
• Пациентке операцияға дейін және кейін қолдау көрсету.

Медициналық және әлеуметтік оңалту

Пациенттерге тек ота ғана емес, кешенді қолдау қажет:

• Проктологтың бақылауы,
• Психологпен жұмыс,
• Стоматерапевт көмегі (стоманы күтуге үйрету),
• Тері күтімі мен стомаға күтім жасау дағдыларын меңгеру.
• Әлеуметтік өмірге бейімделуге көмек.

Көптеген клиникаларда осындай науқастарға арналған арнайы бөлімшелер ашылып жатыр.

Егер сізге немесе жақындарыңызға стома немесе жыланкөз мәселесі бойынша көмек қажет болса — бізге кеңеске жазылыңыз.

Біз сізге жеке шешім ұсынып, емдеуден бастап толық қолдауға дейін жан-жақты көмектесеміз.